Geweldige kansen en de impact van zombillion op moderne economieën

De term ‘zombillion’ roept beelden op van een immense, bijna onvoorstelbare hoeveelheid. In de context van de moderne economieën verwijst dit niet letterlijk naar een getal, maar eerder naar een beschrijving van een situatie waarin een enorme hoeveelheid kapitaal vastzit in bedrijven die feitelijk niet levensvatbaar zijn, maar door verschillende factoren, zoals overheidssteun of kunstmatige levensverlenging, toch in bedrijf blijven. Deze 'zombiebedrijven' belemmeren de economische groei en efficiëntie, en vormen een potentieel risico voor de stabiliteit van het financiële systeem.

Het is essentieel om de oorzaken en gevolgen van deze ontwikkeling te begrijpen. We zien dat lage rentetarieven, een toename van schulden, en excessieve overheidsinterventie allemaal bijdragen aan de opkomst van deze bedrijven. Het in stand houden van bedrijven die structureel verlieslatend zijn, leidt tot een minder efficiënte allocatie van kapitaal. Kapitaal dat in gezonde bedrijven geïnvesteerd zou kunnen worden, wordt vastgehouden in bedrijven die geen reële kans op succes hebben, wat de algehele productiviteit en innovatie in de economie ondermijnt.

De Oorsprong en Factoren van Zombiebedrijven

De proliferatie van zombiebedrijven is een relatief recent fenomeen, maar de wortels ervan liggen in de financiële crisis van 2008. Na de crisis voerden centrale banken over de hele wereld een beleid van lage rentetarieven om de economie te stimuleren. Hoewel dit beleid in eerste instantie effectief was om een diepere recessie te voorkomen, had het ook onbedoelde gevolgen. Lage rentetarieven maakten het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan, zelfs als ze niet in staat waren om hun schuldenlast te dragen uit eigen kasstroom. Bedrijven die anders failliet zouden zijn gegaan, werden in staat gesteld om te blijven opereren, vaak door herstructureringen en extra leningen. Dit creëerde een omgeving waarin het voor bedrijven aantrekkelijk werd om te vertrouwen op schuldenfinanciering in plaats van te investeren in innovatie en productiviteitsverbeteringen.

De Rol van Overheidssteun

Naast lage rentetarieven heeft ook overheidssteun een belangrijke rol gespeeld bij het in stand houden van zombiebedrijven. In veel landen voerden overheden grootschalige steunprogramma's in om bedrijven te helpen de crisis te overleven. Hoewel deze programma's bedoeld waren om banen te redden en de economie te ondersteunen, hebben ze ook onbedoeld bedrijven gered die structureel niet levensvatbaar waren. Deze bedrijven bleven in bedrijf dankzij overheidssteun, waardoor gezonde bedrijven werden benadeeld die wel in staat waren om te concurreren op basis van hun eigen verdiensten. Het is belangrijk om te erkennen dat overheidssteun in crisistijden noodzakelijk kan zijn, maar dat het ook cruciaal is om te voorkomen dat deze steun langdurig wordt voortgezet en zombiebedrijven in stand houdt.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat) in Eurozone
2008	5%
2015	10%
2020	15%
2023	18%

Deze tabel geeft een indicatie van de gestage toename van zombiebedrijven in de Eurozone. De cijfers zijn schattingen, maar ze illustreren duidelijk de omvang van het probleem en de noodzaak om hier aandacht aan te besteden.

De Impact op de Economische Groei

Zombiebedrijven hebben een aanzienlijke impact op de economische groei. Door kapitaal vast te houden in bedrijven die geen reële kans op succes hebben, wordt de allocatie van middelen verstoord. Dit leidt tot een lagere productiviteitsgroei en een verminderde economische efficiëntie. Wanneer kapitaal vastzit in zombiebedrijven, kan het niet worden geïnvesteerd in innovatieve en groeiende bedrijven die wel in staat zijn om waarde te creëren. Dit remt de groei van de economie en belemmert de ontwikkeling van nieuwe technologieën en producten. Bovendien kunnen zombiebedrijven de concurrentie op de markt verstoren door prijzen te drukken en de marges van gezonde bedrijven te verlagen. Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel waarin gezonde bedrijven gedwongen worden om hun investeringen te verminderen en hun activiteiten af te schalen.

Het Effect op Innovatie

De aanwezigheid van zombiebedrijven kan ook een negatieve invloed hebben op innovatie. Wanneer bedrijven zich uitsluitend richten op het overleven en niet op het investeren in onderzoek en ontwikkeling, wordt de innovatie geremd. Zombiebedrijven hebben vaak niet de financiële middelen of de motivatie om te investeren in nieuwe technologieën en producten. Dit leidt tot een stagnatie van de innovatie en een verminderde concurrentiekracht van de economie. Om de innovatie te stimuleren, is het essentieel om de allocatie van kapitaal te verbeteren en ervoor te zorgen dat middelen worden geïnvesteerd in bedrijven die wel in staat zijn om waarde te creëren. Het opruimen van zombiebedrijven is een belangrijke stap in die richting.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Lagere productiviteitsgroei door gebrek aan innovatie.
• Verstoorde concurrentie op de markt.
• Belemmering van de groei van gezonde bedrijven.

Deze lijst illustreert de verschillende manieren waarop zombiebedrijven de economische groei kunnen belemmeren. Het is belangrijk om te begrijpen dat deze effecten elkaar versterken en dat het probleem van zombiebedrijven een langetermijnrisico vormt voor de stabiliteit en groei van de economie.

De Rol van Monetair Beleid en Regulering

Het monetair beleid van centrale banken speelt een cruciale rol in het ontstaan en in stand houden van zombiebedrijven. Lage rentetarieven, zoals eerder vermeld, maken het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en te herfinancieren, zelfs als ze niet in staat zijn om hun schuldenlast te dragen. Dit creëert een omgeving waarin zombiebedrijven kunnen blijven opereren en de economische groei kunnen remmen. Daarnaast kan een gebrek aan adequate regulering bijdragen aan het probleem. Een te soepele regulering van de financiële sector kan leiden tot overmatige schuldenopbouw en risicovol gedrag van bedrijven. Het is daarom essentieel om een evenwichtig monetair beleid te voeren en een adequate regulering van de financiële sector te waarborgen om de opkomst van zombiebedrijven te voorkomen.

Het Belang van Structurele Hervormingen

Naast monetair beleid en regulering zijn ook structurele hervormingen nodig om de economische efficiëntie te verbeteren en de opkomst van zombiebedrijven te voorkomen. Structurele hervormingen kunnen onder meer bestaan uit het vereenvoudigen van de regeldruk voor bedrijven, het bevorderen van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt en het verbeteren van het onderwijs en de opleiding. Door de concurrentie te bevorderen en de allocatie van kapitaal te verbeteren, kunnen structurele hervormingen de economische groei stimuleren en de veerkracht van de economie vergroten. Het is belangrijk om te erkennen dat structurele hervormingen vaak politiek gevoelig zijn, maar dat ze essentieel zijn voor het creëren van een duurzame economische groei.

1. Verstrenging van monetair beleid.
2. Adequate financiële regulering.
3. Vereenvoudiging van de regeldruk voor bedrijven.
4. Bevordering van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt.

Deze lijst geeft een overzicht van de belangrijkste maatregelen die genomen kunnen worden om de opkomst van zombiebedrijven te voorkomen en de economische groei te stimuleren.

Internationale Vergelijkingen en Best Practices

De problematiek van zombiebedrijven is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen dat in verschillende mate in veel economieën voorkomt. In Japan bijvoorbeeld, is het probleem van zombiebedrijven al langere tijd aanwezig, voornamelijk als gevolg van de langdurige periode van lage economische groei en deflatie. In Zuid-Europa, met name in Italië en Griekenland, hebben banken een aanzienlijke hoeveelheid non-performing loans (NPL's) op hun balansen, die vaak gerelateerd zijn aan zombiebedrijven. In de Verenigde Staten is het probleem minder ernstig, maar ook daar zijn er aanwijzingen dat het aantal zombiebedrijven toeneemt, vooral in sectoren die zwaar getroffen zijn door de COVID-19 pandemie. Het is daarom belangrijk om te kijken naar internationale best practices om te leren van de ervaringen van andere landen.

De Toekomst van Zombiebedrijven en Potentiële Oplossingen

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker, maar het is duidelijk dat het probleem niet vanzelf zal verdwijnen. Zonder actie zullen zombiebedrijven de economische groei blijven remmen en een risico vormen voor de financiële stabiliteit. Een van de mogelijke oplossingen is om een meer proactief beleid te voeren om zombiebedrijven te identificeren en te saneren. Dit kan onder meer inhouden dat banken worden gedwongen om hun non-performing loans af te schrijven en dat er meer aandacht wordt besteed aan het herstructureren van bedrijven in moeilijkheden. Daarnaast is het belangrijk om de allocatie van kapitaal te verbeteren door te investeren in innovatie en productiviteitsverbeteringen. Dit kan worden bereikt door middel van fiscaal beleid, subsidies en het stimuleren van durfkapitaal. Het is essentieel om te beseffen dat het aanpakken van het probleem van zombiebedrijven een complexe uitdaging is die een gecoördineerde aanpak vereist van overheden, centrale banken en de private sector. Een duurzame oplossing vereist een combinatie van preventieve maatregelen en actieve sanering van bedrijven die structureel niet levensvatbaar zijn.

De langetermijneffecten van het in stand houden van deze bedrijven kunnen diepgaand zijn en de economische veerkracht van landen in gevaar brengen. Daarom is het cruciaal om nu actie te ondernemen en een toekomst te creëren waarin kapitaal efficiënt wordt ingezet en innovatie wordt gestimuleerd, in plaats van vast te zitten in de greep van ‘zombification’.